De grote drie

In een vorige blog stond een lijst met alle winnaars van de prestigieuze Hugo Award, een jaarlijkse prijs voor het beste SF/Fantasy boek. Deze prijs werd in 1953 voor het eerst uitgereikt. Leuke statistiek, 35% zijn geschreven door vrouwen. En in de loop der tijd neemt het aandeel van vrouwelijke auteurs steeds verder toe. En sinds 2015 zijn 9 van de 10 winnaars vrouwen! Maar in de 50er en 60er jaren waren het nog hoofdzakelijk mannelijke auteurs, dus laten we beginnen bij het begin met de grote drie:

Robert A. Heinlein (1907-1988)

In de beginjaren was Robert A. Heinlein blijkbaar de grote man, want hij won de Hugo niet minder dan viermaal (1956, 1960, 1962 en 1967). Heinlein was een van de invloedrijkste Amerikaanse sciencefictionschrijvers. In totaal heeft hij 32 SF romans geschreven tussen 1947 en 1987. Samen met Isaac Asimov en Arthur C. Clarke behoorde hij tot de ‘grote drie’ van de sciencefictionschrijvers uit de 20e eeuw. Asimov won de Hugo ook, in 1973 en 1983, en Clarke won hem in 1974 en 1980.

Ik heb drie boeken van Heinlein uit de Hugo Award lijst gelezen: Starship troopers (verfilmd door Paul Verhoeven, lijkt overigens niet op het boek), Stranger in a strange land (ooit een bijbel voor de hippies) en The moon is a harsh mistress. En ik moet zeggen, hij zat vol ideeën, en zeker voor die tijd ook (en nu nog wel eigenlijk) waren die controversieel. Zoals militairisme, vrije sex, meervoudig huwelijk, bovendien was hij agnostisch. Hij was nou typisch zo’n schrijver die speculeerde over hoe technische en maatschappelijke ontwikkelingen de toekomst zouden kunnen beïnvloeden. Maar om nou te zeggen dat ik met veel plezier heb zitten lezen, nou nee. Maar dat komt vooral door de tand des tijds, het verouderde taalgebruik en de ingehaalde opvattingen en gebruiken.

Ik denk dat vooral Starship Troopers nog wel de moeite waard is. Zeker ook om te vergelijken met een andere klassieker The Forever War van Joe Haldeman (1976). Het zijn beide military SF boeken maar met een heel andere invalshoek. Waar Heinlein de glorie van de oorlog ziet en het vechten voor het vaderland rechtvaardigt, gaat Haldeman juist uit van de verschrikkingen van de oorlog en de tol die het kost. Military SF is een heel populair subgenre geworden. Bekende schrijvers en boektitels zijn bijvoorbeeld Marko Kloos (Terms of enlistment), John Scalzi (Old man’s war) of Orson Scott Card (Ender’s game).

Isaac Asimov (1920-1992)

Een van de bekendste SF schrijvers in de 20e eeuw was Isaac Asimov. Hij was geboren in Rusland, maar toen hij drie was emigreerde het gezin naar de VS. Asimov was een zeer succesvol auteur van sciencefiction en van populairwetenschappelijke boeken voor het grote publiek. Hij heeft ongeveer 500 publicaties op zijn naam. Fans noemen hem nog steeds liefkozend The Good Doctor. Zoals hierboven al gemeld won hij tweemaal de Hugo Award, voor The gods themselves in 1973 en voor Foundation’s edge in 1983.

De Foundation reeks (7 delen) is misschien wel zijn bekendste werk en is sterk geïnspireerd door The decline and fall of the Roman empire van Edward Gibbon. Het eerste deel Foundation is al in 1951 verschenen, dus nog voor de oprichting van de Hugo Awards, de prijs voor Foundation’s edge in 1983 lijkt me dan ook een goedmakertje. In Foundation introduceert Asimov een niet bestaande wetenschap: Psychohistorie, dat is het voorspellen van de toekomst met behulp van wiskundige formules en statistische berekeningen. En dan niet 30 jaar vooruit zoals de scenario’s van het Havenbedrijf Rotterdam, maar honderden jaren. Zeker de eerste drie delen zijn nog prima te pruimen en verplichte kost voor iedere liefhebber van SF boeken. Ik moet wel even aantekenen dat zijn werk vooral interessant is vanwege de thema’s, ideeën en niet zozeer door de personages in zijn boeken of de dialogen, dat is wat houterig, oppervlakkig.

En, niet te vergeten zijn robotverhalen. Daarin beschreef hij hoe robots op hol zouden kunnen slaan door de dilemma’s en tegenstrijdigheden tussen de drie, door Asimov bedachte, robotwetten. In het huidige tijdsgewricht waarin AI snel opgang doet, nog steeds heel relevant:

1. Een robot mag een mens geen letsel toebrengen of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt.
2. Een robot moet de bevelen uitvoeren die hem door mensen gegeven worden, behalve als die opdrachten in strijd zijn met de Eerste Wet.
3. Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen, voor zover die bescherming niet in strijd is met de Eerste of Tweede Wet.

Arthur C. Clarke (1917-2008)

Carke was een typische beta wetenschapper (afgestudeerd in natuur- en wiskunde). Thema’s in zijn boeken zijn ruimtereizen, verkenning van het heelal en evolutie van de mensheid in de toekomst. Net als Asimov en Heinlein moet hij het van de originele ideeën hebben en niet zijn schrijfstijl. Voor Rendezvous met Rama won hij de Hugo Award in 1974 en dat gaat over de vondst van een gigantisch, verlaten, buitenaards ruimteschip. Ik vond het een leuk boek en niet alleen ik, want het schijnt dat Dennis Villeneuve het gaat verfilmen. Totaal heb ik 7 boeken van Clarke gelezen dus dat zegt wel iets over mijn waardering.

Zijn bekendste boek is natuurlijk 2001: A Space Odyssey, gebaseerd op het filmscenario dat hij samen met Stanley Kubrick schreef voor de gelijknamige film (dat op zijn beurt weer was gebaseerd op Clarke’s korte verhaal The Sentinel uit 1948). Is het de beste SF film aller tijden? Toen de film uitkwam in 1968 in ieder geval wel. De special effects zijn anno 2025 nog steeds indrukwekkend.

Met al die regen en wind zit ik wat vaker achter de PC, dus binnenkort ga ik nog wel wat bloggen geïnspireerd door de Hugo Awards. Zo wil ik het nog wel eens hebben over Dune, de opkomst van vrouwelijke en niet westerse SF auteurs in de lijst, en over Fantasy boeken.