Vandaag ben ik alweer jarig. De tijd vliegt. Tijdperceptie is iets bijzonders. Ken je dat gevoel je jonger te voelen dan je werkelijke biologische leeftijd? Het is een illusie, maar in mijn hoofd voel ik me een twintiger. Helaas is mijn lichaam hier niet van op de hoogte. De spiegel liegt niet.
Ook zoiets, naar mate je ouder wordt lijkt de tijd steeds sneller te gaan. Voor kinderen lijkt een jaar een eeuwigheid te duren. (En ik herinner me dat de zomervakanties eindeloos duurden en bovendien was het altijd lekker weer.) Terwijl voor ouderen zoals ik de jaren steeds sneller voorbij lijken te gaan. Ik heb dan ook meer verleden dan toekomst besef ik me, want nog eens 68 jaar zit er niet in, tenzij de medische wetenschap hele snelle vorderingen maakt.
Om het verval enigszins te vertragen ga ik trouw 3x per week naar de sportschool en fiets en wandel ik erop los (nou ja als het zonnetje schijnt en het niet te hard waait). Volgens de sportschoolmetingen is mijn fysieke leeftijd 54.
Mijn moeder is 67 geworden, ze was zo fragiel op het laatst en in mijn ogen was ze oud toen ze overleed. Ik was toen zelf 43. Mijn vader is 70 jaar geworden. Mijn grote broer en zus zijn de 70 al (ruim) gepasseerd. Wat is de tijd snel gegaan. En zelf ben ik op deze tweede dag van april alweer 68 geworden.
Tijd is absoluut maar ook een relatief begrip. Ik zal niet op de wetenschappelijke aspecten ervan ingaan. Ik heb te veel respect voor Einstein en consorten om me daaraan te wagen. Heb er wel wat (populair)wetenschappelijke boeken over gelezen.
Maar ook in de literatuur wordt veel met de tijd gespeeld. In de manier van vertellen, bijvoorbeeld chronologisch of met flashbacks, maar ook met tijd zelf als thema. Hieronder wat voorbeelden.
Boeken waarin iemand de tijd kan stilzetten. Bijvoorbeeld De Fermate van Nicholson Baker, waarin de hoofdpersoon beschikt over de bijzondere gave mensen en gebeurtenissen in de ‘pauzestand’ te zetten. Maakt hij misbruik van.
Of meerdere tijdslijnen naast elkaar of alternatieve tijdslijnen. Een mooi voorbeeld is 4321 van Paul Auster. Dat speelt zich af van 1947 tot 1971. Na de proloog, splitst het leven van de hoofdpersoon zich in vier verschillende levenslijnen. Een variant daarop is The first fifteen lives of Harry August van Claire North, waarin de hoofdpersoon elke keer als hij overlijdt weer terugkeert naar waar hij begon, een kind met alle kennis die hij een dozijn vorige levens heeft verzameld. Hoe verzin je het!
Of waarin de tijd wel doorgaat maar de hoofdpersoon zelf niet of nauwelijks verouderd. Bijvoorbeeld The Thief of Time van John Boyd of How to stop Time van Matt Haig. Klassiek is natuurlijk The picture of Dorian Gray van Oscar Wilde.
En dan heb je verhalen waarin je door de tijd kan reizen. Nu bevinden we ons in het rijk van de science fiction. Terugreizen in de tijd schijnt tegen de wetten van de natuur in te druisen, dus verhalen waarin tijdreizigers terugreizen naar bijvoorbeeld de prehistorie (The time patrol van Poul Anderson) of de middeleeuwen (Doomsday Book van Connie Willis, waarin een tijdreiziger belandt in de periode van de Zwarte Pest) zijn pure fantasie.
Of toch niet?:
Vooruitreizen in de tijd kan theoretisch wel, als je maar genoeg snelheid hebt. Een mooi voorbeeld is Tau Zero van Poul Anderson waarin een ruimteschip alsmaar sneller door het heelal beweegt. Voor de mensen aan boord verstrijken er jaren maar maar op aarde verstrijken er miljoenen jaren. En, misschien wel het bekendste verhaal over reizen door de tijd, The Time Machine van, een van de meesters van de moderne science fiction, H.G. Wells.
Zou het niet leuk zijn om naar de toekomst te reizen? Ik zou best eens om een hoekje willen kijken, hoe het er over 100 jaar voorstaat. Maar, al met al ben ik blij dat ik er nu nog ben, en de tijd heb gehad al die boeken te mogen lezen. Ten slotte is dat ook weer niet zo vanzelfsprekend.
Geef een reactie